Televizyonuna yeni bir uygulama kurdun ve karşına "Diğer uygulamaların üzerinde göster" diye bir izin çıktı. İlk bakışta biraz ürkütücü bir ifade. Ne anlama geldiğini, hangi işleri mümkün kıldığını, hangilerini kılmadığını ve Android TV ile Google TV'de bu izni nereden yöneteceğini aşağıda bulacaksın.
Ne demek?
Android'de her uygulama normalde yalnızca kendi penceresinde çizer. Başka bir uygulamaya geçtiğinde onun görüntüsü ekranı kaplar ve öncekinden geriye bir şey kalmaz. "Diğer uygulamaların üzerinde göster" izni bu kuralın tek istisnası: izin verdiğin uygulama, ekranda o an hangi uygulama açık olursa olsun onun üstüne küçük bir katman çizebilir.
Telefonlardan tanıdık örnekler var: sohbet uygulamalarının ekranın kenarında duran baloncukları, video izlerken köşede küçülen pencere, gece okuması için ekranı karartan filtreler. Hepsi bu izinle çalışır. Android'in İngilizce menüsünde adı "Display over other apps", teknik dokümanlarda ise "overlay" geçer.
Bu izin neleri yapamaz?
Asıl merak edilen kısım bu. İzin, uygulamaya yalnızca çizme hakkı verir:
- Ekranı göremez. Altındaki uygulamanın ne gösterdiğini okuyamaz, ekran görüntüsü alamaz. Ekran kaydı Android'de ayrı bir izindir ve sistem onu ayrıca sorar.
- Başka izin vermez. Kamera, mikrofon, dosyalar, kişiler ya da konum gibi erişimler bu izinle açılmaz.
- Başka uygulamayı yönetemez. Altındaki uygulamanın ayarlarını değiştiremez, onun yerine tuşa basamaz.
Ayar sayfasındaki uyarı ne anlatıyor?
İzni açarken Android genellikle kısa bir açıklama gösterir: bu izne sahip bir uygulamanın, kullandığın diğer uygulamaların görünüşünü ya da davranışını etkileyebileceğini söyler. Uyarı genel bir hatırlatma; her uygulama için aynı metin çıkar. Söylemek istediği şu: üstte çizilen bir pencere, alttaki uygulamanın bir kısmını kapatabilir. Bir altyazı satırı için bu tam olarak istenen şey. Bilmediğin bir uygulamanın ekranın ortasına büyük pencereler açması ise şüphelenmen gereken bir durum.
Televizyonda bu izni kimler ister?
Telefona göre daha az uygulama ister, ama örnekleri var:
- Altyazı ve çeviri uygulamaları: Başka bir kaynağın görüntüsünün üstüne yazı yazanlar.
- Bildirim ve sohbet araçları: İzlediğin içeriği kapatmadan köşede mesaj gösterenler.
- Ekran ayar araçları: Görüntüyü karartan ya da renk filtresi uygulayanlar.
- Performans göstergeleri: Köşede saat, ağ hızı ya da sıcaklık gösterenler.
Bir uygulamanın bu izni neden istediğini açıklayamıyorsan izin vermeden önce iki kez düşün. Neden istediğini söyleyen ve yalnız o işi yapan bir uygulamada sorun yoktur.
Tehlikeli mi?
Tek başına tehlikeli değil, ama kötü niyetli bir uygulamanın elinde kötüye kullanılabilir. Telefonlarda bilinen yöntem şu: sahte bir pencere, gerçek bir giriş ekranının ya da onay düğmesinin üstüne çizilir ve kullanıcının dokunuşu yanlış yere yönlendirilir. Android'in yeni sürümleri bunu zorlaştırmak için, başka uygulamanın katmanı üstündeyken bazı dokunuşları engelliyor ve sistemin hassas ekranlarında bu katmanları gizliyor.
Televizyonda risk daha küçük, çünkü dokunmatik ekran yok; kumandayla yapılan seçimler o anki uygulamaya gider. Yine de genel kural aynı:
- İzni yalnızca güvendiğin ve ne yaptığını bildiğin uygulamaya ver.
- Uygulamayı resmî mağazadan ya da yayıncının kendi sitesinden kur. Kaynağı belirsiz dosyalarda bu izin daha dikkatli verilmeli; ayrıntılar Android TV'ye uygulama yükleme rehberinde.
- İzni verdiğin bir uygulamayı artık kullanmıyorsan izni kapat ya da uygulamayı kaldır.
Dijitransio bu izni neden istiyor?
Dijitransio, PS5 oyunlarının İngilizce altyazısını Türkçeye çevirip TV'de oyunun görüntüsünün üstüne yazan bir Android TV uygulaması. Oyun oynarken ekranda PS5'in HDMI girişi açık olur; bu, TV'nin kendi uygulamasıdır. Türkçe satırın o görüntünün üstünde görünebilmesi için Dijitransio'nun başka bir uygulamanın üstüne çizebilmesi gerekiyor. İzin olmadan altyazı katmanı ekrana gelemez.
İzinle ne yapılıp ne yapılmadığı:
- Yalnızca Türkçe yazı çizilir. Altyazı satırı, isteğe bağlı olarak da görev ve ipucu yazılarının Türkçesi.
- Ekran kaydedilmez. Dijitransio altyazıyı TV ekranından okumaz. Metni, PS5'in Uzaktan Oynama özelliğiyle arka planda aldığı görüntünün bir kopyasından okur; TV'nin ekranına bakmaz.
- Hiçbir şey gönderilmez. Varsayılan çeviri TV'nin içinde, internetsiz yapılır.
- Kumandayı almaz. Türkçe katman odağı üstüne çekmez; kumandanın tuşları alttaki uygulamaya gitmeye devam eder.
Kurulumda nasıl verilir?
Kurulumun son adımlarından biri bu izin. Sırası şöyle:
- TV'deki Dijitransio ekranında İzin ver'e bas. Android'in ilgili ayar sayfası kendiliğinden açılır.
- Listede Dijitransio'yu bul ve anahtarını kumandanın OK tuşuyla aç.
- Kumandanın Geri tuşuna bas. Kurulum kaldığı yerden devam eder.
Android bu izni her uygulama için bir kez sorar. Sonrasında kontrol ekranı PS5'i, HDMI girişini ve iznin durumunu birlikte gösterir. Kurulumun geri kalanı için kurulum sayfasına bakabilirsin.
Android TV ve Google TV'de elle açmak ya da kapatmak
İzni sonradan elle yönetmek istersen yol çoğu televizyonda buna benzer:
Ayarlar › Uygulamalar › Özel uygulama erişimi › Diğer uygulamaların üzerinde göster
Bu listede izin isteyen uygulamalar görünür; her birinin yanında bir anahtar bulunur. Açarsan izin verilir, kapatırsan geri alınır. Listeye arada bir göz atmak iyi bir alışkanlık: unuttuğun ve artık kullanmadığın bir uygulamanın izni hâlâ açık olabilir.
Menü adları markadan markaya ve Android sürümüne göre değişebiliyor. Bazı televizyonlarda bu seçenek Uygulama izinleri, Güvenlik ya da Gelişmiş gibi başlıklar altında durabiliyor. Bulamazsan ayarlarda arama özelliği varsa "üzerinde göster" yazmayı dene. Dijitransio kullanıcısıysan en kısa yol yine uygulamanın kendisi: Kurulum bölümündeki ekran izni adımı seni doğru sayfaya götürür.
İzin çalışmıyor ya da görünmüyorsa
"Bu özellik kullanılamıyor" uyarısı. Android, düşük bellekli bazı cihazlarda bu izni hiç sunmuyor. Böyle bir cihazda hiçbir uygulama başka uygulamanın üstüne çizemez; Dijitransio da altyazıyı oyunun üstünde gösteremez.
Anahtar açık ama yazı gelmiyor. Önce iznin gerçekten açık kaldığını kontrol et. Uygulamayı kaldırıp yeniden kurduysan izin sıfırlanmış olabilir. İzin açıksa sorun başka yerdedir: oyunda İngilizce altyazının açık olduğundan ve çevirinin başladığından emin ol. Diğer sorunlar için destek sayfasına bakabilirsin.
Ayar sayfası açılmıyor. Bazı üreticiler bu sayfayı doğrudan açmaya izin vermiyor. O durumda uygulamanın genel bilgi sayfası açılır; izin seçeneğini oradaki izinler listesinde ara.
Yazı bir menünün üstünde görünmüyor. Android, güvenlik için kendi ayar ekranlarının bir kısmında başka uygulamaların katmanını gizliyor. Bu normal; oyuna döndüğünde katman yeniden görünür.
İzni kapatmak istersen
Dijitransio'yu bir süre kullanmayacaksan izni açık bırakman bir şey değiştirmez; uygulama çeviri başlatılmadıkça ekrana bir şey çizmez. Yine de kapatmak istersen yukarıdaki listede anahtarı kapatman yeterli. Tekrar kullanmak istediğinde uygulama izni yeniden ister ve aynı üç adımla geri açarsın.
Sık sorulanlar
Bu izni verirsem uygulama ekranımı kaydedebilir mi?
Hayır. Bu izin yalnızca ekrana bir şey çizmeye yarar. Ekran görüntüsü almak ya da kayıt yapmak Android'de ayrı bir izindir ve sistem bunu ayrıca sorar.
İzni kapatırsam Dijitransio çalışmaya devam eder mi?
Uygulama açılır ama Türkçe altyazı oyunun üstünde görünemez. Çeviriyi başlatmaya çalıştığında Dijitransio önce bu izni vermeni ister; izni uygulamanın Kurulum bölümündeki ekran izni adımından yeniden açabilirsin.
Ayarlarda bu seçeneği bulamıyorum, ne yapmalıyım?
Menü adı markaya ve Android sürümüne göre değişir. Ayarlardaki Uygulamalar bölümünde Özel uygulama erişimi ya da İzinler gibi bir alt başlık ara. En kolayı, izni uygulamanın kendi düğmesinden istemek; ilgili ayar sayfası kendiliğinden açılır.
İzin her açılışta tekrar sorulur mu?
Hayır. Android bu izni bir kez verdikten sonra hatırlar. Uygulamayı kaldırıp yeniden kurarsan ya da izni elle kapatırsan tekrar vermen gerekir.