Ekrandaki Yazıyı Çeviren Uygulamalar

Yabancı dilde bir menü, bir kullanım kılavuzu, telefonundaki bir oyunun görev metni ya da televizyonda akıp giden bir altyazı. Hepsinde istediğin aynı: ekranda gördüğün yazıyı anlamak. Bunun için farklı cihazlarda farklı araçlar var ve hepsi aynı üç adıma dayanıyor. Hangi aracın ne zaman işe yaradığını anlamak için önce bu adımları bilmek yetiyor; sonra telefon, bilgisayar ve televizyon için yöntemlere sırayla geçiyorum. En sonda da oyun altyazılarının neden ayrı bir çözüm istediğini bulacaksın.

Ekran çevirisi nasıl çalışır?

Ekrandaki yazıyı çeviren her uygulama şu üç işi sırayla yapar:

1. Yazıyı görüntüden okumak. Ekran ya da kamera görüntüsü bir resimdir; uygulama önce o resimdeki harfleri tanıyıp metne çevirir. Bu işe optik karakter tanıma (OCR) denir.
2. Metni çevirmek. Okunan metin bir çeviri motoruna gider. Motor ya internetteki bir sunucuda ya da cihazın kendisinde çalışır.
3. Sonucu göstermek. Çeviri ya ayrı bir pencerede, ya orijinal yazının hemen yanında, ya da tam üstüne bindirilerek gösterilir.

Sonucun kalitesini üç adımın en zayıfı belirler. Okuma hatalıysa en iyi çeviri motoru bile yanlış cümleyi çevirir; okuma neredeyse hatasız olsa bile motor bağlamı bilmiyorsa çeviri tuhaf çıkar.

Telefonda kamerayla çeviri

En bilinen yöntem: telefonun kamerasını bir tabelaya, menüye ya da ambalaja tutarsın, çeviri canlı olarak görüntünün üstünde belirir. Seyahatte, alışverişte, yabancı dilde bir kılavuzu okurken çok kullanışlı. Durağan, iyi aydınlatılmış ve büyük yazılarda en iyi sonucu verir.

Televizyon ekranında ise zorlanır. Ekran ışık yansıtır, kamera açısı yazıyı eğik görür, satırlar sen kamerayı sabitleyene kadar değişir. Bir de pratik sorun var: telefonu elinde tutarken kumandayla oynayamazsın. Bir oyunun tek bir notunu okumak için işe yarar; bütün bir ara sahneyi takip etmek için değil.

Ekran görüntüsünü çevirme

Telefonda ya da bilgisayarda gördüğün bir yazıyı çevirmenin en kolay yolu ekran görüntüsü almak:

1. Çevirmek istediğin ekranın görüntüsünü al.
2. Görüntüyü, resimden metin okuyabilen bir çeviri uygulamasında aç.
3. Yazının olduğu bölgeyi seç; uygulama metni tanıyıp çevirisini gösterir.

Bu yöntem hızlı ve net sonuç verir, çünkü görüntü sabittir. Eksiği, her seferinde elle yapılması. Sohbet uygulamasındaki bir mesaj ya da bir uygulamanın hata ekranı için ideal; sürekli değişen bir ekran için değil.

Telefonda ekranın üstünde çalışan çeviriciler

Android'de bazı uygulamalar diğer uygulamaların üzerinde küçük bir düğme ya da pencere olarak durur. Düğmeye bastığında o anki ekranı okuyup çevirisini bindirir. Telefonda oynanan oyunlar ya da yabancı dildeki uygulamalar için kullanışlı bir yol. Bunun için uygulamaya ekran içeriğini görme ve diğer uygulamaların üzerinde gösterme izinleri vermen gerekir; hangi uygulamaya bu izni verdiğine dikkat et, çünkü ekranındaki her şeyi görebilir.

Bilgisayarda ekran çevirisi

Bilgisayarda iki farklı ihtiyaç var ve araçlar da buna göre ayrılıyor:

• Web sayfaları: Tarayıcı eklentileri ve tarayıcıların kendi çeviri özellikleri sayfadaki metni doğrudan çevirir. Burada görüntüden okuma yapılmaz; metin zaten metin olarak durur, bu yüzden sonuç hızlı ve temizdir. Ama resmin içindeki yazıya ya da bir programın penceresine dokunamazlar.
• Programlar ve oyunlar: Ekranın belirli bir bölgesini sürekli ya da bir kısayol tuşuyla okuyan masaüstü araçları var. Seçtiğin alanı yakalar, yazıyı tanır ve çeviriyi oyunun üstünde yarı saydam bir pencerede gösterir. Doğru ayarlandığında işe yarar, ama alanı seçmek, hangi sıklıkla okunacağını belirlemek ve yazı tipine göre ince ayar yapmak sana kalır.

Televizyonda ekran çevirisi

Televizyonda bir yazıyı çevirmek isteyen uygulamanın televizyonun kendi sisteminde çalışması gerekir. Akıllı televizyonların sistemleri farklı olduğu için böyle bir uygulama her televizyonda çalışmaz; çoğu Android TV ve Google TV'yi hedefler.

Bir sınır daha var: ayrı bir TV kutusuna kurulan uygulama yalnızca o kutunun kendi görüntüsünü yönetebilir. Televizyonun başka bir HDMI girişine takılı bir oyun konsolunun görüntüsü kutudan geçmediği için kutu onu ne okuyabilir ne de üstüne yazabilir.

Oyunlar neden ayrı bir çözüm ister?

Genel amaçlı bir ekran çeviricisi bir oyuna tutulduğunda kısa sürede şu sorunlar ortaya çıkar:

• Altyazı akar. Bir replik ekranda kısa süre kalır, hemen yerine yenisi gelir. Elle ekran görüntüsü almak ya da kamera tutturmak bu hıza yetişemez.
• Daktilo efekti. Pek çok oyun altyazıyı harf harf yazar. Her karede okuyan basit bir araç yarım cümleleri art arda çevirir ve ekranda titreyen anlamsız satırlar oluşur.
• Hareketli arka plan. Altyazının arkasında patlamalar, kar, gökyüzü olur. Okuma bu yüzden sık sık birkaç harfi yanlış görür; aynı satır karede karede farklı okunabilir.
• Bölünen cümle. Uzun bir cümle iki satıra ya da iki ayrı altyazı kartına bölünür. Parça parça çevrilince anlamı bozulur.
• Adlar. “Hope”, “Grace” ya da “Wolf” gibi kelime anlamı taşıyan karakter adları çevrilmemeli; ama sıradan bir çevirici onları umut, zarafet ve kurt yapar.
• Konuşmacı adı. “MARCUS:” gibi satır başındaki ad, cümlenin parçası değildir; ayrı tutulmazsa çeviri karışır.
• Tuş simgeleri ve arayüz. “Press ✕ to interact” satırındaki simge korunmalı; mermi, para ve saat gibi sayılar hiç çevrilmemeli.
• BÜYÜK HARF altyazı. Bazı oyunlar her şeyi büyük harfle yazar; çeviri motorları bu metinlerde daha kötü sonuç verir.

Oyun için tasarlanmış bir çözümün asıl işi çevirmekten önce bu temizliği yapmaktır: altyazının tamamlanmasını beklemek, aynı satırın farklı okumalarını birleştirmek, bölünen cümleyi tek parça yapmak, adları ve simgeleri korumak, arayüz sayılarını ayıklamak. Ardından gelen çeviri, düzgün bir cümleyle çalıştığı için çok daha doğal çıkar.

Örnek: PS5 için televizyonda canlı çeviri

Bu yaklaşımın PS5'e uyarlanmış hali Dijitransio. Android TV ya da Google TV'li televizyonda çalışır, PS5'in Uzaktan Oynama özelliğiyle oyun görüntüsünün bir kopyasını alır, altyazıyı okuyup yukarıdaki temizliği yapar ve Türkçesini oyunun kendi altyazısının üstüne yazar. Oyun HDMI'dan gelmeye devam ettiği için kumanda tepkisi değişmez. Çeviri varsayılan olarak televizyonun içinde, internete çıkmadan yapılır. Nasıl çalıştığının ayrıntısı PS5 çeviri uygulaması rehberinde.

Gizlilik: bulut mu, cihaz mı?

Ekran çevirisinde gözden kaçan bir nokta, okunan metnin nereye gittiği. Bulutta çeviri yapan araçlar ekran görüntüsünü ya da okunan metni bir sunucuya gönderir. Bir menü için sorun olmayabilir; ama ekranında bir mesaj, bir belge ya da kişisel bir bilgi varsa durum değişir. Cihaz içi çeviri yapan araçlarda metin cihazdan çıkmaz. Hangi yöntemin ne zaman tercih edildiğini çevrimdışı çeviri rehberinde bulabilirsin.

Hangi yöntem ne zaman?